Biomassa als alternatief voor aardgas

Biomassa als alternatief voor aardgas

ten behoeve van de verwarming van uw woning.

 

 

Sinds 2012 ben ik samen met mijn gezin bezig met de verbouwing van een woning uit 1880. Ons doel bij deze verbouwing is zoveel als mogelijk zelfvoorzienend te worden in een CO2 neutrale woning. CO2 neutraal qua verwarming en warm tapwater zijn we sinds 2013 door het gebruik van een pellet cv systeem in combinatie met een zonneboiler, nu nog met groene stroom maar in de toekomst ook met een eigen pv installatie of co generatie op ons pellet cv systeem. In onderstaand stuk zal ik mijn motivatie voor onze keuze voor een pellet cv systeem, in plaats van een installatie op aardgas, uiteenzetten.

 

Zijn houtpellets duurzaam?

 

Houtpellets kunnen een duurzame brandstof zijn mits aan een aantal voorwaarden wordt voldaan. Bij voorkeur wordt voor de productie van pellets gebruik gemaakt van houtafval uit de houtverwerkende industrie. Op deze manier wordt niet alle CO2 aan de kringloop vrijgegeven bij de verbranding maar blijft het leeuwendeel in het hout achter. Al het hout wat niet verrot of wordt verbrand fungeert, naast de praktische functie, eveneens als CO2 opslag van ongeveer 621 kg CO2 per kubieke meter vuren hout. Daar bovenop nemen de nieuw aangeplante bomen weer CO2 op waarbij er op termijn zelfs meer CO2 onttrokken zou kunnen worden aan de atmosfeer dan dat er vrijkomt bij de verbranding van pellets.

Vooralsnog kan in de behoefte aan houtpellets voor Nederland worden voorzien vanuit andere Europese landen. Met name Duitsland, Oostenrijk, de Scandinavische landen en Oost-Europa. In Europa wordt er veelal voor gekozen om selectief te kappen in aangeplante bossen, dus geen volledige kaalslag om vervolgens nieuwe bomen aan te planten. Hoewel het iets kostbaarder is levert selectieve houtkap globaal gezien vergelijkbare opbrengsten op dan kaalslag en herstelt een gebied sneller doordat de jonge bomen niet volledig onbeschut achterblijven. Commerciële houtkap vindt uiteraard niet plaats in natuurreservaten echter worden in dergelijke gebieden veelal wel selectief bomen gekapt om de staat van de natuur te behouden.

De bij verbranding van hout vrijgekomen CO2 is gelijk aan de hoeveelheid die vrijgekomen zou zijn bij het verrotten van hout en houtafval . Echter komt bij verbanding geen methaan vrij wat bij het verrotten wel zou zijn gebeurt. Al met al kunnen pellets dus een zeer duurzame brandstof zijn

 

Waarom geen aardgas?

 

Het terugdringen van het gebruik van aardgas is een belangrijke hulp in het reduceren van de hoeveelheden methaan en CO2 die in de atmosfeer terecht komen. Methaan (CH4) heeft een vele malen grotere invloed op het broeikaseffect dan CO2 en komt vrij bij het verteringsproces bij mensen en dieren en het verrotten van plantaardig materiaal. Biogas, waarbij methaan uit onder andere mest en verrottend biologisch afval wordt gewonnen, kan bij de reductie van CH4 in de atmosfeer een rol spelen echter is het ongemoeid laten van de ondergrondse voorraden daarnaast mijns inziens vele malen effectiever.

Bij verbranding van aardgas zal extra CO2 worden toegevoegd aan de CO2 kringloop en door lekken bij winning, transport en gebruik zal CH4 direct in de atmosfeer komen waarbij aardgas zelfs zonder het te verbranden al een schadelijk effect kan hebben.

 

Is er ook een financieel voordeel te behalen?

 

Naast de voordelen voor het milieu zijn pellets ook een voordelige keuze. Momenteel is stoken op houtpellets al voordeliger dan op gas en dit voordeel zal waarschijnlijk alleen maar groter worden naargelang de gasprijzen verder stijgen. Zeker nu de gaskraan in Nederland verder dicht gaat en Nederland op termijn steeds afhankelijker zal worden van de import van gas uit het buitenland.

Daarnaast zijn er grote voordelen te behalen door een pellet cv systeem te ondersteunen met een zonneboiler. Hiermee kan het verbruik in het voor en najaar sterk reduceren en in de zomermaanden zelfs tot 0 teruggebracht worden.

 

Hoe zien de Installaties van de toekomst er uit?

 

Opkomende technologische ontwikkelingen waarbij de pellet cv ketels eveneens elektriciteit kunnen opwekken in de periodes dat ze branden (cogeneratie of Combined Heat and Power) dragen bij aan een volledige onafhankelijkheid van uw energieleverancier. Een installatie voorzien van zonnestroom, zonneboiler, cogeneratie op de pellet ketel , een buffervat voor het opslaan van warmte en een opslag voor elektriciteit zullen dus in de volledige behoefte aan warmte en elektriciteit kunnen voorzien. Hiermee kunnen woningen zelfvoorzienend en CO2 neutraal worden nu en in de toekomst. Hiermee hoeven geen grote infrastructuren behouden te blijven met alle transport verliezen en risico’s die deze met zich meebrengen en komt de regie weer bij de gebruikers te liggen.

 

Besparen is toch altijd voordeliger dan de voordeligste vorm van opwekken?

 

Alle warmte en elektriciteit die je niet gebruikt hoef je ook niet op te wekken of op te slaan wat de investering in de installatie en de behoefte aan brandstof kan beperken. De vraag naar warmte kan zoveel als mogelijk gereduceerd worden door onder andere goede isolatie, tocht preventie, het gebruik van lage temperatuur verwarming en het zo efficiënt mogelijk gebruiken van warm tapwater door bijvoorbeeld warmteterugwinning uit douchewater. Qua elektriciteit kan veel winst behaald worden door hot-fill oplossingen voor apparaten die elektrisch verwarmen (vaatwasmachines, wasmachines. e.d), LED verlichting, het vervangen van verouderde energie onzuinige apparaten en het voorkomen van sluimergebruiken. Idealiter wordt de behoefte aan elektriciteit niet groter dan 20% van het totaal van elektrische en thermische energie om door middel van cogeneratie energieonafhankelijk te worden. Daarnaast is de elektriciteit op basis van biomassa eveneens CO2 neutraal.

 

Tot slot.

Indien aan de gestelde voorwaarden kan worden voldaan zou de mens stapje voor stapje de natuur kunnen helpen om het CO2 niveau in de atmosfeer terug te brengen op het niveau van voor de industriële revolutie en de opkomst van de verbranding van fossiele brandstoffen. Helemaal terugdraaien zou hierbij wel een utopie zijn, aangezien de natuur miljoenen jaren nodig heeft gehad om die CO2 in dierlijk en plantaardig materiaal ondergronds op te slaan in de vorm van steenkool, aardgas en aardolie. Echter bevinden wij ons nog binnen de marges van de ideale omstandigheden waarin wij kunnen floreren, derhalve moet het niet verder verslechteren van de atmosfeer een haalbaar streven en zelfs bittere noodzaak zijn.

Daarnaast is het wenselijk dat ontbossing wordt omgeturnd in bebossing ten behoeve van bouwmaterialen, meubelen e.d. en pellets uit hun restafval. Meer bos zal meer CO2 opnemen. Voor de kwaliteit van de bossen met het oog op diversiteit aan dier- en plantsoorten geniet hierbij duurzame bosbouw de voorkeur.

Eveneens moet verdere elektrificatie van onze energiestromen voorkomen worden. Mede door de salderingsregeling wordt de suggestie gewekt dat elektriciteit opgewekt in de zomer, in de winter weer gebruikt kan worden zonder klimaatschade aan te richten. Deze energie kan echter niet zo lang opgeslagen worden en door in de zomermaanden meer te produceren dan dat we nodig hebben gaat er veel energie verloren. De teveel geproduceerde elektriciteit zal in de wintermaanden echter wel gecompenseerd moeten worden door elektriciteit met een fossiele brandstof als oorsprong. Ondanks dat dergelijke constructies rekenkundig energieneutraal maken zullen ze pas klimaatneutraal worden op het moment dat onze volledige elektriciteitsvoorziening klimaatneutraal is. Mede door de salderingsregeling wordt dus de schijn van duurzaamheid gewekt voor warmtebronnen op basis van elektriciteit terwijl in de praktijk momenteel nog maar een fractie van onze elektriciteit duurzaam wordt opgewekt. Doordat sommige systemen redelijk hoge rendementen halen, kan wel een reductie van de CO2 uitstoot gehaald worden echter bij een rendement van lager dan 3 kwh thermisch per kilowattuur elektrisch is de winst al verwaarloosbaar. Daarnaast zal door de extra bouwkundige ingrepen die nodig zijn om dergelijke systemen renderend te kunnen laten werken veel meer kapitaal nodig zijn om een CO2 reductie te bereiken. Tevens hebben we de opgewekte elektriciteit ook nodig om onze mobiliteit op een andere wijze dan op basis van fossiele brandstof mogelijk te maken.

Als het doel klimaatneutraal worden is zal dit veel makkelijker en uiteindelijk goedkoper gehaald kunnen worden bij de overstap naar biomassa. Daarnaast kunnen er kapitaal en grondstoffen bespaard worden doordat bij installaties op basis van biomassa de bouwkundige ingrepen veel minder intensief hoeven te zijn en de verwarmingsinstallatie niet meteen hoeft te worden vervangen. Doordat biomassa ketels ook conventionele radiatoren op hoge temperaturen kunnen voeden kunnen verbeteringen in de installaties gefaseerd uitgevoerd worden. In combinatie met een buffervat kan eveneens de warm tapwaterbereiding met een hoog rendement CO2 neutraal verzorgd worden en kan dit inclusief de verwarming ondersteunt worden door een zonneboiler Een reductie in de energiebehoefte zal uiteindelijk wel een goede keuze zijn, maar dit zal dan met name gemotiveerd worden door het terugdringen van de hoeveelheid benodigde brandstof.

Op basis van deze benadering kan de zogenaamde Trias Energetica op zijn kop gezet worden door eerst klimaatneutraal te worden middels de opwekking en pas daarna zoveel mogelijk verlies te voorkomen en energie te besparen.

 

Al deze maatregelen zullen geen concessie op het comfort vragen en iedereen kan hieraan een bijdrage leveren, naar middelen en vermogen, door gefaseerd verschillende maatregelen door te voeren. Om qua investering te besparen kan, waar mogelijk, gekozen worden voor een opstelling samen met de buren of zelfs de hele buurt.

 

Op naar een mooie toekomst voor ons en onze kinderen aangedreven door hernieuwbare energie.

 

© Copyright 2016. Alle rechten voorbehouden